Nieuws

Op woensdag 4 februari 2026 werd de eerste vislift in het Valleikanaal formeel in gebruik genomen. Met een druk op de knop werd deze voorziening op afstand geopend en kunnen vissen voortaan de stuw in de Roffelaarskade stroomopwaarts passeren. Vanwege de innovatie op een historische locatie was er alle aanleiding voor waterschap Vallei en Veluwe om stil te staan bij deze bijzondere gebeurtenis. Diverse betrokkenen waaronder de leverancier van de vislift en een ecoloog gaven tekst en uitleg aan vertegenwoordigers van water- en landschapsorganisaties. Ook werd duidelijk gemaakt hoe bij de werkzaamheden rekening was gehouden met de Grebbelinie.

Uitleg bij de vislift. Op de achtergrond zijn de stuw en de Roffelaarskade zichtbaar.

Vismigratie

Voormalige vistrap Roffelaar in 2006

Vissen verplaatsen zich in de natuur om zich voort te planten(paaien), om voedsel te vinden, of om te overwinteren. Voor vissen is dat moeilijk in het Valleikanaal, omdat ze onderweg stuwen tegenkomen die de Grebbelinie (aangevuld met dwarsdijkjes) verdelen en verdeelden in kommen. Stroomafwaarts kunnen de vissen zich met de stroom mee laten voeren, maar stroomopwaarts kunnen de vissen de stuwen niet passeren.

Vistrap en vislift

Waterschap Vallei en Veluwe nam maatregelen om de vismigratie te bevorderen en legde kort na het jaar 2000 de eerste vispassages aan in het Valleikanaal. Er kwamen o.a. vistrappen in het Binnenveld, bij de Pothbrug, Asschat en de Roffelaarskade. Het exemplaar bij de Roffelaarskade oogde bijzonder fraai, maar functioneerde de laatste jaren minder goed en was bovendien aan onderhoud toe. Een goed moment om te kijken wat een moderne ‘vislift’ te bieden had. Inmiddels waren er landelijk al ruim 100 in gebruik genomen door diverse waterschappen. Zou dit ook voordelen bieden in het Valleikanaal?

Data

Nieuw infopaneel over stuw en Roffelaarskade

De vislift werkt als een wenteltrap waar hoogte wordt gewonnen door geleidelijk in rondjes door te zwemmen. Het vraagt vergeleken met de voormalige vistrap maar weinig ruimte, is onderhoudsvriendelijk en is in staat om belangrijke data te verzamelen voor waterbeheerders en ecologen. Zo kan de stroomsnelheid worden gemeten en de watertemperatuur. Tevens is technologie toegevoegd die middels AI vissoorten kan onderscheiden, zodat zichtbaar wordt welke vissen in een bepaald water leven en in welke hoeveelheden. De eerste resultaten bij andere waterschappen zijn bemoedigend. Door vismigratie te bevorderen zag men in één van die watergangen de populatie stijgen van 8 naar 24 vissoorten.

Grebbelinie

Waterschap Vallei en Veluwe kon middels dit project ook bijdragen aan de zichtbaarheid van de Grebbelinie. Recreanten en toeristen die de gehele Grebbelinie volgen, zullen zien dat de materialen en kleuren van hekken rond de stuw zijn aangepast aan de vormgeving en beeldtaal die in de linie gebruikelijk is. Een nieuw infopaneel is geplaatst bij de brug over de stuw, waar vele wandelaars en fietsers iets kunnen leren over de historische betekenis van de locatie én de werking van de vislift. Middels QR-codes kan extra informatie worden opgeroepen. Om het werk aan de stuw te completeren is metsel- en vooral voegwerk gedaan, zodat dit oude waterwerk in de Grebbelinie er weer voor vele jaren mooi bijligt.

Komende werkzaamheden

Hoewel de vislift gereed is en de fietsers/wandelaars de brug weer ongestoord kunnen passeren, resten nog enkele werkzaamheden. Er worden rond de stuw damwanden geplaatst tegen de oevers om afkalving te voorkomen. Dit is nodig omdat de stroomsnelheid plaatselijk hoog is. Ook worden de oevers ingezaaid zodat stuw en kanaal in de nabije toekomst weer omgeven zijn met groen. En de oude vistrap? Hoewel niet meer functioneel als passage blijft deze ondiepe en zuurstofrijke watergang behouden als paaiplaats voor vissen.

Meer informatie: vislift.nl

Plaatsen van damwanden tegen de oevers van het Valleikanaal.

Op donderdag 25 september ontmoetten vertegenwoordigers van zeven waterlinies elkaar in het Waterliniemuseum op Fort bij Vechten. Thema’s van de dag waren de ‘gewone mens in de waterlinie’, arrangementen, archief, techniek en onderzoek. En dan werden er ook nog eens twee nieuwe boeken geïntroduceerd in het groeiende netwerk van dit waterlinieland.

Heel Nederland wordt doorsneden door (water)linies. Een aantal daarvan zijn zeer bekend, zoals de Stelling van Amsterdam en de Nieuwe Hollandse Waterlinie die samen deel uitmaken van het UNESCO werelderfgoed. De Kennisdag Waterlinies is echter een initiatief van de Zuiderwaterlinie, de Oude Hollandse Waterlinie en de Grebbelinie die vertegenwoordigers van andere linies verwelkomden om kennis te delen, ervaringen uit te wisselen en om elkaar te voeden met nieuwe inhoudelijke en technische inzichten.

Het Waterliniemuseum in Fort bij Vechten was een uitgelezen plek om bij de start van de bijeenkomst een nieuw boek te presenteren: maritiem historicus Anne Doedens gaf uitleg bij ‘De Uitlegger en de zoetwateroorlog‘ die in 1672 werd uitgevochten met Hollandse platbodemschuiten in de Oude Hollandse Waterlinie. De foto toont een model van een ‘uitlegger’ uit de collectie van het Rijksmuseum. Bewapend met kanons en mortieren wisten de mariniers op deze scheepjes het verschil te maken in de strijd met Franse troepen. Het eerste exemplaar werd overhandigd aan commandant der zeestrijdkrachten, viceadmiraal René Tas.

Stef Koenis (Alliantie Zuiderwaterlinie) nam de zaal mee in zijn presentatie over ‘De oorlog achter de voordeur’. Samen met een groep heemkundigen deed hij studie naar inkwartiering en vluchtelingenopvang in de Zuiderwaterlinie. Het resultaat van de studie kreeg zijn weerslag in een boek dat dit jaar uitkomt. In tegenstelling tot veel andere uitgaven geen verhalen over grote militaire structuren, strategische landschappen en vestingbouwers, maar het verhaal van de gewone militair en de eenvoudige burger. Op de markt, in het veld en ook in huis ontmoetten ze elkaar langs de linies. Soms profiterend van elkaars aanwezigheid, dan weer tot elkaar veroordeeld. In vele archieven zijn de inkwartieringen, transacties én de plunderingen beschreven.

Hoe moderne technieken gebruikt kunnen worden om kennis op te doen in archieven werd uitgelegd door historicus Wouter van Dijk (RHC Vecht en Venen). Aan de hand van voorbeelden uit zijn boek ‘Soldaten in de Vechtstreek 1672-1673’ kwamen technische hulpmiddelen aan de orde die archieven helpen ontsluiten. Daarnaast maakt de immense hoeveelheid gegevens in een archief ‘archiefintelligentie’ tevens wenselijk en misschien wel noodzakelijk om nauwkeurig onderzoek te kunnen doen. Daarmee wordt bedoeld dat er vaardigheden van de onderzoeker worden gevraagd om een weg te vinden in het archief en bronnen op waarde te schatten. Moderne middelen kunnen bijvoorbeeld worden gebruikt om oude handschriften te transcriberen. Voorwaarde is wel dat vooraf massadigitalisering plaatsvindt. De computer moet gevoed worden met data, zodat de zelflerende algoritmes de kans krijgen om de lijnen, tekens en letters te gaan herkennen.

Fort bij Vechten vormde het passende decor voor de vierde Kennisdag Waterlinies.

Demonstratie ‘Tangible Landscape’ met zandtafel, Fort Sabina uit de Zuiderwaterlinie en de weergave op een beeldscherm.

Onderzoekster en docente Francis Neijenhof (Breda University of Applied Sciences) deelde haar inzichten over arrangementen in waterlinies. Welke combinaties hebben meerwaarde voor bezoekers en welke keuzes maak je bij het samenstellen? Hoe bereik je nieuwe doelgroepen en wat levert het voor musea, forten en linies op? Om succesvol te zijn met arrangementen is co-creatie van belang, zo leerde het betoog: alle deelnemers denken en doen mee om de activiteit of de route te verwezenlijken. Door de gezamenlijke verantwoordelijkheid blijven de arrangementen up-to-date en kunnen de afzonderlijke participanten hun eigen doelen bewaken. Beleving is een ander sleutelwoord: juist bij linies hebben thema-arrangementen tussen forten en exposities veel waarde. Het aanbod sluit beter aan bij doelgroepen die de locaties anders niet bezocht hadden. En de tochten bieden de bezoekers inzicht in het soms complexe verhaal van de linies. Moderne technieken kunnen hierbij helpen, zoals mediale en personele animaties, waarbij verhalenvertellers worden gekoppeld aan locaties in de linie.

Een bijzondere ‘extra’ vormde de kennismaking met ‘Tangible Landscapes’, een samensmelting van de traditionele zandtafel met moderne techniek. In de Verenigde Staten, Europa en China zijn al diverse groepen actief met deze 3D-techniek waarbij landschapselementen gekoppeld kunnen worden aan data, die helpen bij het vormen, plannen en begrijpen van landschapsinrichting en hoe deze door bezoekers wordt ervaren.

Rondleidingen door Fort bij Vechten en uitwisselsessies in de sfeervolle ruimtes van het fort maakten deze bijzondere dag compleet.

Voor de 85ste keer worden de gesneuvelde militairen van het vroegere 8ste Regiment Infanterie herdacht op de Grebbeberg op Tweede Pinksterdag. De ceremonie op maandag 9 juni begint om 12.30 uur op het Militair Ereveld Grebbeberg in Rhenen.

Vaandelwacht op het Ereveld. Foto: Stichting Slag om de Grebbeberg

Voorafgaand aan de dodenherdenking vertrekt om 12.15 uur de stille tocht vanaf hotel ’t Paviljoen, Grebbeweg 103-105 in Rhenen, naar de begraafplaats. De vaandelwacht wordt verzorgd door militairen van 45 Pantserinfanteriebataljon Regiment Infanterie Oranje Gelderland, de traditiedrager van het vroegere 8e Regiment Infanterie dat in de meidagen van 1940 op de Grebbeberg vocht. De Bond van Wapenbroeders verzorgt de erewacht. Muziekvereniging Ons Genoegen speelt gewijde muziek. Luitenant-kolonel Peter Marx, bataljonscommandant van 45 PIB RIOG, reikt postuum het Mobilisatie-Oorlogskruis uit aan twee overleden Grebbebergveteranen, korporaal Ribbers en Maasbach.
Basisschoolleerlingen lezen gedichten voor. Daarna is er het dodenappel, waarbij de namen van alle 233 gesneuvelden van het regiment op de Grebbeberg worden voorgelezen. Vervolgens één minuut stilte, gevolgd door het spelen van twee coupletten van het Wilhelmus, een kranslegging bij het regimentsmonument en ter afsluiting een defilé langs de graven. Rond 13.45 uur is de ceremonie ten einde.

Lezing auteur Bob Latten Gedachteniskerk
Als aansluiting op het herdenkingsprogramma houdt militair-historisch onderzoeker en publicist Bob Latten, auteur van het in april verschenen Stoplijn Grebbeberg. Standhouden achter de puinhopen, in de Gedachteniskerk een lezing over zijn nieuwe boek en de gebeurtenissen tijdens de Slag om de Grebbeberg in mei 1940. Aanvang lezing 15.00 uur, einde bijeenkomst 16.30 uur.

Organisatie
Al sinds de Tweede Wereldoorlog organiseerde de Vereniging 8 R.I. – 1940 de jaarlijkse dodenherdenking op Tweede Pinksterdag. Deze organisatie van veteranen en nabestaanden van gesneuvelde militairen heeft zichzelf eind vorig jaar opgeheven. Stichting Slag om de Grebbeberg en 45 PIB RIOG hebben het stokje overgenomen en garanderen daarmee het voortbestaan van deze lange traditie.

Maandag 9 juni
12.30 uur: Dodenherdenking 8 R.I Tweede Pinksterdag, Militair Ereveld Grebbeberg, Rhenen

15.00 uur: Lezing auteur Bob Latten, Gedachteniskerk, Herenstraat 82, Rhenen

Door Gerard Muller, Stichting Grebbelinie en Werkgroep Graven Oorlogsslachtoffers Munnikenhof

De werkgroep Graven Oorlogsslachtoffers Munnikenhof is druk doende om een tijdelijk Ereveld aan te leggen op de algemene begraafplaats de Munnikenhof in het kader van 80 jaar Vrijheid.

De werkgroepleden plaatsen in april een Ereveld met 244 kruizen en Davidssterren. Daarop zal de naam en leeftijd staan van de slachtoffers die allen een connectie hadden met Veenendaal. Dit kan zijn omdat ze in Veenendaal zijn gesneuveld, zijn geboren, hebben gewoond, in Veenendaal ondergedoken of gemobiliseerd waren of omkwamen in arbeidskampen of concentratiekampen.

Vanaf donderdag 17 april tot en met maandag 9 juni kan men dagelijks een met pijlen gemarkeerde route wandelen langs het tijdelijk Ereveld en langs de graven van slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog. Hun graven zijn voorzien van een tekstbord met hun foto en het verhaal van zijn/haar omkomen.

Voor de bezoeker is een plattegrond beschikbaar welke men uit de box aan het toegangshek kan nemen. Hierop staat niet alleen de wandelroute vermeld maar ook de namen van de 244 slachtoffers en de graflocaties van de alhier begraven omgekomenen.

Voor informatie kan men ons bereiken via: oorlogsgraven@oudveenendaal.nl

Harald Vliem van Staatsbosbeheer vertelt op een open plek op de dijk waar zowel de meidoorn als de B-kazemat links weer gezien mogen worden.

Op woensdag 22 mei 2024 werd het natuurherstelproject in de Grebbelinie formeel afgerond door de provincie Utrecht. In het bijzijn van vertegenwoordigers van diverse gemeenten, Staatsbosbeheer en vrijwilligersorganisaties werd stilgestaan bij de resultaten van bijna zes jaar werk. Van Renswoude tot en met Leusden zijn maatregelen genomen om de biodiversiteit te vergroten over een lengte van 34 kilometer. Door plaatselijk te snoeien en te kappen kregen andere bomen de ruimte. Er onstond een biotoop met meer variatie waar struiken en andere lagere begroeiing een grotere rol kregen. Daardoor wordt de dijk weer aantrekkelijker voor insecten en kunnen dieren zich beter verplaatsen en verbergen in het gebied. Voor wandelaars levert het meer doorkijkjes en een beter toegankelijke dijk op.

Jelka Both (SBB) en gedeputeerde Mirjam Sterk sluiten het project af bij Theehuis Mon-Chouette in Leusden.

Dankzij goede communicatie met de aannemer kon maatwerk worden geleverd. Dit was nodig omdat de liniedijk veel verschillende gezichten heeft; elke kilometer heeft specifieke eigenschappen op cultuurhistorisch, recreatief en ecologisch gebied. De aannemer moest met veel beleid tewerk gaan, om dieren als de das niet te verstoren en om -na regenval- de dijk niet te zwaar te belasten met machines. Dat zou letterlijk en figuurlijk ongewenste sporen in het landschap hebben nagelaten. Gedeputeerde (Natuur en Landbouw) Mirjam Sterk van de provincie Utrecht overhandigde na afloop van de presentaties een ingelijste plaat aan Jelka Both, hoofd Staatsbosbeheer Utrecht. De plaat herinnert straks niet alleen aan het succesvolle project van de provincie, maar ook aan de niet eenvoudige taak voor Staatsbosbeheer om de resultaten een duurzaam karakter te geven.

Op de liniedijk werden resultaten getoond, waarbij de Meidoorn werd uitgelicht. Deze echte vestingplant met witte bloemen komen we in veel linies en langs vestingwallen tegen, omdat deze werd gebruikt als ondoordringbare haag. Vanuit de Stichting Grebbelinie in het vizier en de Stichting Grebbelinie werd de samenhang met de cultuurhistorische elementen belicht: onderweg werd even stilgestaan bij de restanten van een koepelkazemat die tijdens de werkzaamheden was gevonden. Eindpunt was de Bruinenburgersluis die in opdracht van Waterschap Vallei en Veluwe is gerestaureerd.

Zie ook het artikel van de provincie Utrecht…

Een belangrijk deel van de werkzaamheden aan de monumentale Bruinenburgersluis is afgerond. Waterschap Vallei en Veluwe verwachtte dat restauratie in december klaar zou zijn, maar de laatste hand wordt gelegd in 2024. Het werk werd enigszins bemoeilijkt en vertraagd door de vele regen van de afgelopen maanden. Aanleiding voor de restauratie was de slechte staat van het metselwerk van dit Rijksmonument. Dit werd veroorzaakt door de wortelstelsels van een vijftal bomen die op de hoekpunten van de sluismuren stonden. Om nieuwe schade te voorkomen en het herstel mogelijk te maken zijn de beuken verwijderd. Meer dan 8000 stenen zijn vervangen of herplaatst.

Werk in uitvoering, december 2023. Het werk aan de sluis kan worden verricht dankzij steigers, een dam en een drijvende vlonder.

De restauratie werd in augustus 2023 gestart na een lange periode van voorbereiding. In die voorbereidingsperiode werd o.a. ecologisch onderzoek verricht, omdat de sluis in een belangrijke ecologische zone ligt. Ook werd de schade aan de muren in kaart gebracht. Delen van de sluismuren waren zo beschadigd dat ze eerst gesloopt moesten worden. Daarbij probeerde men zoveel mogelijk stenen te bewaren voor hergebruik. Drie weken lang werden er duizenden stenen gebikt, waarvan een flink deel kon worden teruggeplaatst in de sluis. De oude stenen zijn van het type Utrechts plat. Dat is een relatief kleine steen die bewaard is gebleven in de onderste helft van de sluis. Daarboven liggen stenen in waalformaat, die iets groter zijn. Een klein stukje muur is gerestaureerd met een nieuwere roodbruine steen. Bij het herstel zijn de grote sluitstenen netjes herplaatst, evenals de gedenksteen die herinnert aan het leggen van de eerste steen in 1786. In die tijd stroomde het water van de Lunterse Beek door de Bruinenburgersluis richting Amersfoort. Sinds de aanleg van het Valleikanaal (1935-1941) begint bij de sluis de Heiligenbergerbeek.

Dankzij het lage waterpeil zijn de verschillen in de stenen goed te zien. Links is een stukje sluismuur zichtbaar dat met een nieuwere steen is gerestaureerd. De rest van de muren zijn gemaakt van bakstenen ‘Utrechts plat’ (onder) en ‘Waalformaat’.

De Bruinenburgersluis is in 1939 actief in gebruik geweest om de inundaties te stellen. Hoe dat in zijn werk ging is te zien op filmpjes die tijdens de mobilisatieperiode zijn gemaakt. In “The Battle of the Netherlands” op Youtube is de sluis en de directe omgeving enkele seconden zichtbaar van 9.34 tot 9.58

Links is in de muur zichtbaar dat er in 1939 al verschillende stenen (Utrechts Plat en Waalformaat) waren verwerkt in de sluis. De militairen in het filmfragment zijn bezig met het laten zakken van schotbalken in de sponningen.

De sluis ligt nu middenin een gebied waar volop wordt gewandeld. Om de wandelaars ter wille te zijn is een loopbrug gemaakt waardoor de watergang ongehinderd gepasseerd kon en kan worden. Het water dat moest worden afgedamd kon via de leisloot achter de liniedijk worden doorgevoerd naar een verderop gelegen sluis, zodat er geen problemen in de waterhuishouding ontstonden. Als de restauratie is voltooid wordt het terrein opnieuw ingericht met zitbankjes en een nieuw informatiepaneel.

Betrokken partijen bij de restauratie zijn/waren: Waterschap Vallei en Veluwe, Staatsbosbeheer, provincie Utrecht, gemeente Leusden, gemeente Woudenberg en de Stichting Grebbelinie.

Links de sluisbrug die hersteld wordt. Rechts daarvan de tijdelijke loopbrug voor wandelaars. Achter de hoge hekken zijn links de countouren te zien van een een Duitse bunker van de Pantherstellung. Rechts het Valleikanaal.

Rob Meeuwisz geeft in uniform uitleg bij het restant van een onderkomen voor pantserafweergeschut.

De Stichting Grebbelinie en het bezoekerscentrum werken al jaren samen. Veel voorbereidend inhoudelijk werk voor het centrum werd in 2016-2017 door de Stichting Grebbelinie gedaan. Toch was de wandeling naar de Schalmdijk bijzonder, want de donateurs van het centrum en de Stichting Grebbelinie vormen voortaan één geheel. De kennis en de faciliteiten worden zoveel mogelijk gedeeld, waardoor de donateurs meer geboden kan worden en de vrijwilligersgroepen elkaar kunnen helpen. Het kwam mooi tot uiting tijdens de wandeling van het Fort aan de Buursteeg naar de Batterij aan de Schalmdijk.

Meer dan 40 deelnemers sloten zich aan bij het arrangement dat het bezoekerscentrum en de Stichting Grebbelinie hadden samengesteld. In het eerste uur konden de exposities van het centrum worden bezocht. Ook voor oude bekenden van het centrum was er weer veel nieuws te zien, met name in de wisselexpositie waar jaarlijks nieuwe thema’s worden getoond. De groep kon nu o.a. kijken naar Veenendaal 1939-1940 en een serie kazematmodellen. In de tijd die over was gingen tientallen oorlogsboeken over de toonbank in de museumwinkel. De wandeling startte met het verhaal van Hein Oomen, een 1e Luitenant die op 9 mei 1940 zou gaan trouwen. Het uniform van deze militair die in Renswoude gelegerd was, wordt dankzij de familie Oomen aan de collectie toegevoegd.

Via het gereconstrueerde onderkomen voor pantserafweergeschut in het Fort aan de Buursteeg en de stellingen in de Juffersdijk (deel van de Slaperdijk) kwam de groep aan bij de restanten van de stellingen in de Batterij aan de Schalmdijk. Hier werd stilgestaan bij de betonnen sporen van twee onderkomens voor pantserafweergeschut, een koepelkazemat, een intacte S-kazemat voor lichte mitrailleur en het verhaal van Henk Buurman die tijdens de artilleriebeschietingen om het leven kwam. Door bestuurslid Rob Meeuwisz werd een replicabordje geplaatst van het houten monumentje dat de manschappen van de mitrailleurcompagnie hadden gemaakt in 1940. Voor de gelegenheid werd een M16 helm toegevoegd, zoals deze in 1940 ook bij het veldgraf was geplaatst. De helm is na de rondleiding naar het bezoekerscentrum gebracht. Deze was in 2013 gevonden in het dorpshart van Renswoude.

De volgende bezienswaardigheid betrof de tankversperring in De Schalm die met steun van de gemeente Renswoude en door een initiatief van de Stichting Grebbelinie zichtbaar is gemaakt. Gerard Muller gaf tekst en uitleg bij de stalen asperges, de fundering van de palenbergplaats en de wijze waarop de versperring gebruikt werd. Langs een wel heel modderig maar mooi pad werd de terugweg aanvaard en werd in de Grebbelounge met een drankje en een bitterballengarnituur afgesloten.

Er worden voor 2024 al weer volop nieuwe plannen gemaakt. Op de websites van het bezoekerscentrum en deze website zullen donateurs en andere belangstellenden op de hoogte worden gebracht. Op deze dagen zijn introducés ook altijd welkom.

Ook donateur worden? U kunt daarvoor het inschrijvingsformulier op deze website gebruiken.

Gerard Muller vertelt op de aspergeversperring over deze hindernis in de Schalm(dijk). Links is in het gras de fundering van de palenbergplaats te zien.

Twee wandelaars arriveren in het Fort aan de Buursteeg. In de schaduw staat een restant van een mitrailleurkazemat. Op de achtergrond is het rode dak van een wederopbouwboerderij te zien.

Startpunt en stempelpost Grebbelinie Bezoekerscentrum.

Tekst en foto’s: Bert Rietberg

De maand juli startte met de hervatting van een wandeltraditie; de Grebbelinie wandeltocht, of Grebbe-Valleitocht zoals deze anno 2022 wordt genoemd. Met prachtig weer startten meer dan 500 wandelaars voor een tocht over dijkjes en duikers en langs kazematten en bunkers van dit voormalige oorlogsgebied. Na twee jaar onderbreking (2020 en 2021) kon er weer worden gekozen uit gemarkeerde routes van 10, 15, 20, 30 en 40 km. Met name de 30 km werd veel gelopen: deze tocht voerde door Renswoude en Woudenberg en deed o.a. het Educatief Centrum Grebbelinie aan, waar de Stichting Grebbelinie in het vizier een fraaie loopgraaf beheert. Niet ver van Fort Daatselaar werd op Camping de Grebbelinie een stempelpost ingericht waar wandelaars even op verhaal konden komen voor de laatste kilometers. En bij ‘De Kleine Weide’ liepen de wandelaars over het erf van de zorgboerderij richting Groeperkade en het Werk aan de Engelaar.

De meeste wandelaars kozen het Grebbelinie Bezoekerscentrum in Renswoude als startpunt. Enkele honderden begonnen vroeg met de tocht om tijdig terug te zijn voor een drankje op het terras van de Grebbelounge. Slechts twee deelnemers moesten worden behandeld met blaren. Alle anderen kwamen ruimschoots op tijd aan en ontvingen een vaantje als herinnering aan een mooie wandeldag.

Voor de vrijwilligers, ondernemers en initiatiefnemers van de SRVV betekende het een geslaagde dag: doel was vanaf de eerste editie om het gebied langs de Grebbelinie te promoten en mensen op een sportieve manier kennis te laten maken met dit veelzijdige landschap in de Gelderse Vallei.

Het stukje groen op de voorgrond sloot destijds aan op de geavanceerde Batterij in de bocht. Op de achtergrond het bouwproject met namen die herinneren aan de Grebbelinie. De naam van de straat (Garnalenweg) verwijst naar het vissersverleden.

In Bunschoten-Spakenburg wordt volop gebouwd. Aangezien hooggelegen grond schaars is ligt het voor de hand dat de bouwplaatsen dichtbij de deels voormalige linie liggen, hetgeen al meer dan een eeuw zichtbaar is. Zo is de redoute van 1785 nog enigszins herkenbaar in het stratenpatroon van de ‘Nieuwe Schans’, een nieuwbouwproject uit 1910-1922. Bij het huidige nieuwbouwproject gaat geen ‘schans’ verloren, maar herinneren de namen ‘Het Kanon’ en ‘De Batterijen’ aan de opstellingsplaatsen voor geschut op de Oostdijk.

In de achttiende eeuw werden op diverse plaatsen langs de dijk ‘batterijen’ aangelegd, waar vanuit vuur kon worden uitgebracht op eventuele aanvallers uit het oosten. Aangezien de dijk bij Spakenburg niet kaarsrecht is, maar enkele knikken maakt, was dit niet eenvoudig. De vijand kon zich immers dekken aan de noordzijde van de voormalige Zuiderzeedijk. Buitendijkse opstellingen om dit op te lossen bleken weinig duurzaam: na verloop van tijd spoelden ze weg. In 1799 werd echter een nieuwe poging gedaan: van deze batterij resteerden tot voor kort slechts een tweetal militaire grenspalen, dichtbij het nieuwste bouwproject. Naar deze ‘Geavanceerde Batterij voor de bocht’ verwijzen de nieuwbouwnamen dus.

Volgens betrouwbare bronnen zullen de grenspalen -die tijdelijk waren opgeslagen tijdens de werkzaamheden- weer terugkeren op de dijk. Ook het kanon zal waarschijnlijk weer een vaste plek krijgen langs het pad. De Stichting Grebbelinie hoopt dat de locatie straks iets meer zal tonen van de geschiedenis, zodat inwoners en toeristen kennis kunnen maken met de Grebbelinie in Spakenburg.