Er zijn geen evenementen gevonden
Er zijn vandaag geen historische gebeurtenissen.

Ede Zuid herdenkt bombardement

Door Bert Rietberg, maandag 20 september 2010 17:13
Categorie: Geschiedenis

Op 17 september 1944 vielen 150 geallieerde bommen op Ede Zuid. Liefst 69 Edenaren kwamen om in de grootste ramp die Ede ooit heeft getroffen. De gebeurtenis werd vrijdagmorgen 17 september herdacht, o.a. door twee scholen die het monument hebben geadopteerd.

Herdenking van de slachtoffers in Ede-Zuid

Het monument aan de Parkweg te Ede tijdens de herdenking op 17 september 2010. (foto Bert Rietberg)

Het bombardement maakte deel uit van de voorbereidingen op de luchtlandingen die zouden volgen in het kader van operatie Market Garden. De bedoeling was het luchtdoelafweergeschut te treffen dat tussen de kazernes in Ede was opgesteld. Het zicht van de geallieerde piloten was echter slecht en de toestellen waarin ze vlogen waren niet geschikt voor precisiebombardementen op relatief kleine doelen.

Het gevolg was een inferno zoals Ede dat nog niet eerder had meegemaakt. Tijdens de meidagen van 1940 was de gemeente Ede aanvankelijk niet eens geevacueerd en verliepen de vijandelijkheden zonder grote schade te veroorzaken. Dit kwam mede omdat de Nederlandse cavalerie die zich ten oosten van Ede had opgesteld, zich terugtrok op de Grebbelinie voor het tot een treffen kwam. Maar in 1944 was het Duitse leger niet van plan om te wijken voor de geallieerden en liet het loopgraven en bunkers maken.

Monument Ede ZuidEdenaar Evert van de Weerd beschrijft de dag in Luchtoorlog boven Ede. Op 17 september 1944 lieten de eerste bommenwerpers hun lading los om 11.38 uur. Luchtalarm klonk er niet, omdat men er van overtuigd was dat de overvliegende vliegtuigen terugkeerden uit Duitsland. De bommen troffen Luftschutzbunkers, maar misten het luchtdoelgeschut. Een deel van de dodelijke last trof Ede Zuid, waar bijna zeventig burgers omkwamen. In de Enkafabriek ontkwam men ternauwernood omdat daar wél alarm was afgegeven en de arbeiders tijdig hun toevlucht hadden gezocht in de schuilkelders. 

Het monument dat herinnert aan de gebeurtenissen werd onthuld op 17 september 2009 en vertelt in letters en cijfers over de werking van oorlog: hele gezinnen werden getroffen, een baby en kinderen van 5 en 7 jaar waren onder de slachtoffers. Kinderen van basisschool de Zuiderpoort en de Oranje Nassau school stonden 17 september 2010 met familieleden en belangstellenden stil bij het bombardement.  Wethouder Roel Kremers van de gemeente Ede en het Comité 1944-1945 hielden korte toespraken, gevolgd door een minuut stilte. De herdenking vindt ook volgend jaar weer op 17 september plaats.

Meer lezen over de gebeurtenissen: E. vd Weerd. Luchtoorlog boven Ede. Vliegtuigcrashes en bombardementen in de Gelderse Vallei. ISBN 9789087880996, uitgeverij BDU.     

Terug naar het nieuwsoverzicht