• Commandant ondervraagd door enquetecommissie
    dinsdag 22 juni 1948
    Lees verder >>

Expositie over mobilisatie In museum Klein Veenloo

Door Martin Brink, woensdag 26 augustus 2009 18:18
Categorie: Geschiedenis

VEENENDAAL - ‘Rats kuch en bonen’, ‘Ki-ka Korporaal’ of ‘Wie heeft er suiker in de erwtensoep gedaan?’ Het zijn soldatenliedjes die herinneren aan de mobilisatie in Nederland van donderdag 24 augustus 1939 tot vrijdag 10 mei 1940. Dit jaar is het precies zeventig jaar geleden dat in Nederland voor de laatste maal werd gemobiliseerd. Museum Het Kleine Veenloo aan de Markt 10 in Veenendaal wijdt vanaf vrijdag 21 augustus onder de titel ‘Gemobiliseerd in Veenendaal’ een wisselexpositie aan deze tijd.

Toen de Nederlandse regering op 24 augustus 1939 de algemene mobilisatie afkondigde moesten alle dienstplichtigen met groot verlof zich binnen vierentwintig uur bij hun onderdeel melden. In de lastgeving in hun militaire zakboekjes stond precies vermeld waar die zich moesten bevinden. In Veenendaal en directe omgeving werden zo'n drieduizend man ondergebracht, bijna allen van het 10e Regiment Infanterie. Veenendaal veranderde in een vesting. Om het dorp werden stellingen aangelegd als onderdeel van de Grebbelinie. In het voorjaar van 1940 werden ook machines ingezet om het werk te versnellen.
Gevechten in mei 1940 zoals op de Grebbeberg, zijn in Veenendaal niet geleverd, al waren er zeker confrontaties bij De Klomp en Ederveen - in het voorpostenvak van 10 R.I. - en aan de Cuneraweg op 13 mei 1940 bij het terugtrekken van de Tweede Divisie achter de Hollandse Waterlinie. In beide gevallen waren er doden te betreuren.

Mobilisatie Prins Bernhardlaan

Mobilisatie: soldaten van 10 R.I. in de houding op de Prins Bernhardlaan te Veenendaal. (Foto: collectie Martin Brink)

De tentoonstelling wil zeker geen compleet beeld geven van de mobilisatietijd. Het zijn veeleer bijeen gesprokkelde herinneringen en goederen, niet zelden afkomstig van veteranen.
Bijzonder zijn de fotoalbums die een soldaat en een officier over hun verblijf in Veenendaal samenstelden en voor het eerst in originele toestand zijn te zien. Kwam enkele jaren geleden een dagboek van een reserve-veldprediker boven water, waarin hij in telegramstijl elke dag van de mobilisatie optekent, het museum is er trots op dat ze een dagboek over de vijf dagen strijd in Veenendaal (met name in en rond het Fort aan de Buursteeg) kan tonen. De sergeant-fourier (die in de Gelderse School aan de Prins Bernhardlaan was gelegerd) maakte een uitgebreid verhaal over die dagen. Zijn werk is nooit geopenbaard en slechts in drievoud gemaakt. Zijn dochter gaf toestemming om het originele manuscript op de wisselexpositie te tonen en om het volgend voorjaar in boekvorm te laten uitgeven.
Er is voorts aandacht aan Wim Dekker, korpschef van politie te Veenendaal van 1948 tot 1968. Hij was en is de enige Veenendaler met een Militaire Willems Orde, een dapperheidonderscheiding die hij verdiende bij de strijd om Dordrecht in mei 1940. Zijn onderscheidingen worden in een vitrine getoond.
Op de tentoonstelling wordt ook een tien minuten durende dvd vertoond met opnamen van veldprediker Ad van Nood, die gedurende de mobilisatie in Veenendaal heeft gefilmd.
De expositie past uitstekend in het plan van de provincie Utrecht om de Grebbelinie beter zichtbaar en om er een toeristisch speerpunt van te maken. Het fort aan de Buursteeg zal in de komende jaren hersteld worden in de oude toestand en er wordt een infocentrum ingericht. Daarom is ook de hulp ingeroepen van de Stichting Grebbelinie. Die toont een maquette van het fort en enkele overzichtsfoto's.
In de eerste week van de expositie staat naast het museum het mobiel infocentrum van de stichting 'Grebbelinie boven water´opgesteld waarin de plannen van de provincie aanschouwelijk worden gemaakt en via onder meer een filmpresentatie een historisch overzicht wordt gegeven van de linie.

‘Gemobiliseerd in Veenendaal' is voor het publiek toegankelijk van vrijdag 21 augustus tot en met zaterdag 24 oktober 2009. Adresgegevens: Museum Het Kleine Veenloo, Markt 10, 3901 DN Veenendaal, telefoon 0318-550010. Openingstijden: dinsdag tot en met zaterdag van 10.00 tot 16.00 uur. Zie ook www.hetkleineveenloo.nl


Terug naar het nieuwsoverzicht