Er zijn geen evenementen gevonden
Er zijn vandaag geen historische gebeurtenissen.

Verkenning en opgraving van twee kazematten voor Pantser Afweer Geschut

Door Leo van Midden, redactie Bert Rietberg, zondag 11 oktober 2020 09:55
Categorie: Stichting Grebbelinie

In de gemeente Renswoude worden twee kazematten voor pantserafweergeschut uitgegraven en onderzocht. De betonnen onderkomens werden in 2008 door de Stichting Grebbelinie ontdekt. Het onderzoek moet meer duidelijk maken over de wijze waarop de Batterij aan de schalmdijk in de Tweede Wereldoorlog was ingericht. Vanwege de nieuwe coronamaatregelen die 13 oktober bekend werden gemaakt, worden de werkzaamheden wel later uitgevoerd dan gepland.

Deze kazemat voor lichte mitrailleur is één van de weinige zichtbare elementen op de Batterij aan de Schalmdijk. Er is echter veel meer bewaard gebleven. Deze maand wordt daar onderzoek naar gedaan.

De Batterij aan de Schalmdijk werd aangelegd aan het einde van de achttiende eeuw als onderdeel van de water verdedigingslinie: de Grebbelinie, die vanaf de Rijn tot het IJsselmeer loopt.

De ontwikkelingen in de militaire wereld, de wapenindustrie, noopten iedere keer tot een defensieve reactie in het vestingwerk. Zo ook in 1939 toen de aarden wallen aangepast moesten worden voor een mogelijke tank aanval. Daartoe werden twee kazematten (bemande geschut posities) gebouwd. Iedere kazemat bevatte een kanon waarmee de weg waar de kazemat op uitkeek beschoten kon worden. Zo konden naderende vijandelijke tanks beschoten worden. Tankversperringen op de weg, die boven het onderstroomde land lag, maakten onderdeel van dit verdedigingssysteem uit.

De kazematten werden in 1939 aangelegd met beton, in die tijd relatief nieuw constructiemateriaal. Hoe de bouw verliep is in de militaire archieven niet te achterhalen want: militair geheim. In de Tweede Wereldoorlog is de Grebbelinie veroverd door de Duitsers en aangepast aan hun eisen. Na september 1944 (operatie Market Garden) bouwden de Duitsers de linie om tot hun Panther verdedigingslinie tegen de naderende geallieerde troepen. Het is niet bekend of dit op de Batterij aan de Schalmdijk ook is gebeurd. Na de oorlog werden de kazematten volgestort met aarde en puin en verdwenen onder het maaiveld.

Kaart van de Batterij aan de Schalmdijk. De pijlvormige tekens (pijl in één richting) geven grofweg de locaties van pantserafweergeschut aan, die getuige de vondsten in 2018 in betonnen onderkomens hebben gestaan. (kaart uit 'De Operatiën van het Veldleger en het Oostfront van de Vesting Holland Mei 1940')

De AWN (Nederlandse organisatie van vrijwilligers in de archeologie) en de Stichting Grebbelinie hebben nu het initiatief genomen om de twee PAG kazematten op te graven en zodoende proberen te achterhalen hoe deze PAG kazematten opgebouwd en gebruikt te zijn.

Hiertoe hebben de initiatiefnemers toestemming gevraagd en gekregen van de eigenaar van de Batterij aan de Schalmdijk: Staatsbosbeheer, de Gemeente Renswoude, de verantwoordelijke archeologische dienst voor de provincie Utrecht: de Omgeving Dienst Regio Utrecht, ODRU en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed: de RCE.

Oorspronkelijk zouden de opgravingen 16 oktober plaatsvinden door de AWN en de Stichting Grebbelinie. Nu wordt naar een nieuwe datum uitgekeken, afhankelijk van de ontwikkeling van het coronavirus en de daaraan gekoppelde maatregelen. Van deze activiteiten zal t.z.t. een dagrapport gemaakt worden en, enige tijd later, een eind rapportage met alle bevindingen worden opgesteld.

In het gras zijn de countouren van de kazemat voor pantserafweergeschut zichtbaar. Deze zijn op twee plaatsen aangetroffen (foto uit 2008)


Terug naar het nieuwsoverzicht