Er zijn geen evenementen gevonden
Er zijn vandaag geen historische gebeurtenissen.

Groene dilemma’s geven kleur aan de Grebbelinie

Door Bert Rietberg, Gebiedscoöperatie O-gen, donderdag 11 september 2014 18:52
Categorie: Natuurlijk

Wat zijn de kernkwaliteiten van de Grebbelinie? Toen de linie in 2011 tot Rijksmonument werd gekroond, werden de rijke geschiedenis met diverse tijdlagen en het ingenieuze verdedigingsstelsel geroemd. Natuurliefhebbers komen voor de rust en het groen. Recreanten genieten van de wandel-, fiets- en kanomogelijkheden. Velen waarderen juist de combinatie van cultuur en recreatie. Het bereiken van een optimale mix vereist echter een inspanning rond beheer die niet zo vanzelfsprekend is als voorheen.

Twee typen beheer op de liniedijk bij Woudenberg in één oogopslag. Het paadje op de voorgrond dreigt overwoekerd te raken. De dijk op de achtergrond is te onderhouden met machines. Gevarieerd beheer vraagt om maatwerk, maar levert een afwisselend(er) landschap op. 

De maatschappij moet tegenwoordig in hoge mate zelf meedoen en participeren in de doelen die het stelt. Allereerst is het nodig om wensen én knelpunten te verzamelen. De Gebiedscoöperatie O-gen organiseert daartoe al enige tijd platformbijeenkomsten in de Grebbelinie, waar kennis wordt uitgewisseld en initiatieven worden gedeeld. Beheer is een terugkerend thema.

Al vanaf de eerste bijeenkomsten werd duidelijk dat beleefbaarheid en bereikbaarheid van de verschillende werken tot de hoogste prioriteiten werden gerekend. In de afgelopen jaren zijn er al diverse parels zichtbaar geworden in de Grebbelinie, zoals de Asschatterkeerkade, het Werk aan de Daatselaar, het Fort aan de Buursteeg en recent, de Post van Lambalgen. De kracht van deze elementen zit ‘m volgens velen niet alleen in de parels, maar vooral in de ketting. Waar bij de forten is gekozen voor toegankelijkheid, zijn de tussenliggende kades en dijken dichtbegroeid. Wandelaars en fietsers ervaren braamstruiken en brandnetels hier als belemmering, maar staan ook stil om bramen te plukken en vlinders te bekijken die de brandnetel als waardplant gebruiken. De bomen en planten hebben echter meer dan ecologische betekenis.

Cultuurhistorisch groen

Al in 1978 verscheen de eerste druk van het boekje ‘De Grebbelinie van militair verdedigingswerk tot cultuurhistorisch erfgoed en natuurmonument.’ van J.C.T. van Blommestein. Sindsdien verschenen vele rapporten én publieksuitgaven waarin het groene erfgoed in de Grebbelinie werd benadrukt. Voor het platform in Bunschoten-Spakenburg werd co-auteur Martijn Boosten uitgenodigd, om deze functie nader uit te leggen. In zijn presentatie en het boek waar hij aan meeschreef ‘Beplantingen op verdedigingswerken’ kwam naar voren dat een deel van de beplanting in linies een militaire oorsprong heeft. En dat het goed zou zijn als er plaatsen zouden zijn waar mensen kennis konden nemen van de oorspronkelijke militaire beplanting. De auteurs* van het boek komen samen tot de conclusie dat vanwege tegenstrijdige belangen ‘het beheer van de linies er bepaald niet gemakkelijker op is geworden’.

Hoe keken de bezoekers van het platform hier tegenaan? Maar liefst 95% vond het een goed idee om een hakhoutbrigade te formeren. Wel werd door enkelen opgemerkt dat het goed is om vrijwilligers niet ver van hun woonplaats te werven. En in Leusden is al een dergelijke ploeg actief.

Het Fort aan de Buursteeg wordt momenteel intensief beheerd, maar langs de oever van de gracht krijgen planten de ruimte.

Middenweg

Over de vraag of het herstel van forten samengaat met het herstel of behoud van hakhoutbeplanting waren de meningen verdeeld. Veel hangt af van de tijdlaag die gekozen wordt bij het herstel van een fort of werk. Een bezoeker meldt dat een film van Oud-Renswoude aantoont ‘dat het Fort aan de Buurtweg in 1945 zo goed als kaal was’, anderen voegen toe: ‘het zicht op de forten wordt door overdadig hakhout ontnomen’ en ‘werken worden snel ontoegankelijk’. De meerderheid zocht het in de dialoog: ‘er moet een middenweg te vinden zijn’ en ‘er zullen plaatselijk keuzes gemaakt moeten worden’. Dat laatste had spreker Martijn Boosten ook al benadrukt.

Ook het bezoekerscentrum speelt voor velen (90%) een belangrijke rol als kenniscentrum voor groene kennis. Andere bezoekerscentra, specialisten en bijvoorbeeld het IVN kunnen hier een belangrijke bijdrage leveren.

Betaalbaar

Met alle suggesties en wensen denkt een meerderheid (62%) dat het beheer wel intensiever wordt. Maar (veel) kostbaarder hoeft niet, als voldoende gebruik wordt gemaakt van burgerinitiatieven, denkt men. Extra kosten zijn niet helemaal uit te sluiten, omdat er nu eenmaal materiaal en coördinatie nodig is en er zijn ook werkzaamheden waar professionals worden gevraagd, bijvoorbeeld met zwaar materiaal. Vrijwilligers zullen dus een belangrijke rol spelen. En iedereen verwacht dat deze hulp zal bijdragen aan een rijkere linie.

De Gebiedscoöperatie O-gen is in overleg met Staatsbosbeheer om op een verantwoorde en betaalbare manier tegemoet te komen aan de wensen van het gebied én de streefbeelden in de Grebbelinie die in een eerder stadium zijn vastgelegd.

Hulp gezocht

Wilt u helpen om de Grebbelinie mooi en toegankelijk te houden? Op bijgaand formulier staan verschillende manieren om uw steentje bij de dragen. Er staan vele keuzes op het formulier, die uiteraard niet allemaal hoeven worden aangevinkt. Als iedereen die zich betrokken voelt, op eigen manier bijdraagt, moet het mogelijk zijn om de Grebbelinie duurzaam boven water te halen.

Reageren? info@grebbelinie.nl 


Terug naar het nieuwsoverzicht